Boktips

Hus og hjem av Helle Helle

Hus og hjem er den første romanen til den danske forfattaren Helle Helle. Hovudpersonen i boka er Anne, tretti år, som har flytta tilbake til barndomsbyen sin. Sambuaren hennar, Anders, skal flytta etter først om ein månad, og Anne har installert seg i huset på førehand for å pakka ut og gjera huset dei har kjøpt til ein heim. Anne kjem ikkje igang med prosjektet, ho får ikkje gjort noko av det ho har tenkt seg, men brukar istaden tida si saman med barndomsvenninner og naboen, presten Jens.

Boka har tilsynelatande ikkje den store spenningskurva, både ytre handling og indre drama er nedtona. I staden for omfattande person- og miljøskildringar, har forfattaren fullt fokus på dialogen mellom karakterane. Med dialogen så sentralt, skjønar vi frå første stund at det ligg mange underliggjande spenningar mellom karakterane i boka.

Eg er fascinert av minimalismen i språk og handling og les gjerne fleire bøker av Helle Helle. Ei god leseoppleving!

- Eli -

Nagalands døtre av Easterine Iralu.



Denne boka er skriven av ei forfattarinne som sjølv har vakse opp i Nagaland, nordaust i India. No bur ho i Tromsø, etter at ho flykta frå landet i 2005. Då hadde familien vorte utsett for truslar og overvaking. Iralu er oppteken av kampen for demokrati og menneskerettar, og brukar forfattarskapet sitt til å skriva om konflikten og valden som har råda i heimlandet hennar i over 60 år.

Hovudpersonen er lille Lieno, som tidleg oppdagar forskjellen mellom seg sjølv og dei fire eldre brørne når dei vitjar bestemora. I fylgje bestemora treng ikkje jenter utdanning, ømheit, kjærleik eller tid til å leika. Ho skal vaksa opp til å verta ei god Naga-hustru og mor. Bestemora, matriarken, har stor makt i familien, og bestemmer at Lieno skal bu hjå ho, då ho treng hjelp i huset. Då er ho berre 5 år.

Heldigvis er Lieno ein sterk person. Ho let seg ikkje knekka av det harde arbeidet og mangelen på omsorg, og gjennom hennar auge får vi eit innblikk i dei mange problema India slit med på veg til eit moderne samfunn.

- Lise -





"Lykken i livet" av Ömer Zülfü Livaneli, Gyldendal 2008





Tittelen får ein til å tenkje på ei bok i den "lettare" sjanger. Det er det definitivt ikkje.

Forfattaren tek oss med til Tyrkia der vi vert kjende med tre forskjellige liv eller lagnader om ein vil.

Vi møter 17 år gamle Meryem som kjem frå ein liten landsby i den austlege delen av Tyrkia. Ho vart valdteken av onkelen sin og gøymt bort i ein kjellar. Den eldre fetteren hennar, Cemal, kjem frå same landsbyen, men har vore lenge heimafrå for å kjempe for Tyrkia mot den kurdiske PKK-geriljaen frå Nord-Irak. Vel heimkomen frå krigen vert det hans jobb å ta livet av Meryem som er ei skam for familien. Parallellt med desse to møter vi universitetsprofessoren Irfan. Han er frustrert over jobb og ekteskap, skaffar seg ein seglbåt og rømmer frå alt.

Dei tre kjem i kontakt med kvarandre ved eit slumpetreff og dei har på mange måtar fleire ting felles. Dei er i sterk tvil om kva som er rett og galt og føler seg ikkje vel i eigne liv. Korleis skal dei takle dette?

Boka fortel oss mykje som dagens mangfoldige Tyrkia - eit land i kryssingspunktet mellom aust og vest, moderne kultur og gamle tradisjonar som står mot kvarandre.

Eit alternativ til den tyrkiske nobelprisvinnaren, Pamuk som av mange vert oppfatta som noko tunglest.

- Signe -

"Utskudd" av Sadie Jones, Gyldendal 2009

Krigen er slutt, året er 1945. Lewis sin far kjem heim til familien etter å ha tenestegjort som soldat. Faren har forandra seg i løpet av dei åra han har vore borte, og er mindre opptatt av Lewis enn tidlegare. Lewis og mora har eit nært forhold, og mora er alt for han. Ein dag når dei to er på piknik ved elva, druknar mora. Lewis prøver å redda henne, og er nær ved å drukna sjølv. Ingen av dei vaksne rundt han er i stand til å hjelpa Lewis i gjennom tida etterpå, og ingen av dei fangar opp sorga og einsemda hans. Lewis utviklar seg til å bli ein trist og inneslutta 10-åring, som gradvis får større problem. Til slutt endar han opp med å bli arrestert og havnar i fengsel. Då han kjem tilbake frå fengselsopphaldet, ser vi at han fortsatt ikkje møter den medmenneskelegheita han treng.

Ei sår og trist bok, med ei handling og ein hovudperson du ikkje gløymer, når du legg frå deg boka.

Anbefalast!

- Eli -




”Vann til elefantene” av Sara Gruen, Bazar 2008.





Denne boka er verdt å få med seg!
Det er ei spennande historie frå sirkuslivet på 1930-tallet i USA, der depresjonen får noken menneske til å gjere uhyrlege gjerningar, samstundes som det får andre til å syna kjærleik og vennskap.

Hovudpersonen, Jacob Jankowski fortel historia si frå aldersheimen der han er blitt plassert av slektningane sine mot si vilje. Ein dag kjem eit sirkus til byen like ved aldersheimen, og det set minnene til Jackob i sving. Han var nemleg nesten ferdig utdanna veterinær, då han mista begge foreldra i ei ulykke. Det synte seg at det var ingen arv igjen etter dei. I sorga over foreldra og i motlausa over framtida, klarte han ikkje å ta eksamen. Utan framtidshåp hoppar han på eit tog…

Det syner seg at dette toget tilhøyrer "Benzinibrødrenes Mest Spektakulære Sirkus i Verden". Der får han seg jobb under tvil, møter kjærleiken i Marlena, ein gift sirkusartist, og mykje spennande skjer undervegs frå plass til plass. Her er rikeleg med gode forteljingar om vennskap mellom menneske og dyr, men og om kor desperate menneska kan bli!

-Sidsel-




Némirovsky, Irène: Hett blod. Oslo 2008.





Forfattaren vart fødd i Kiev i 1903. Ho var russisk jøde, men busett i Frankrike. Her skreiv ho romanane sine og vart ein anerkjend forfattar i Frankrike på 1930-talet. I 1942 vart ho sendt til Auschwitz og døydde der etter kort tid.

Bøkene hennar er prega av solid menneskekunnskap, noko som gjer dei tidlause og like aktuelle i dag . "Hett blod" går føre seg i ein liten fransk landsby på 1930-talet. Bøndene har tilsynelatande nok med sitt, er opptekne av pengar og eigen eigedom. Sladderen har gode kår og alle veit "alt" om alle. Eg-forteljaren er den gamle ungkaren, Silvio, som lever stille og tilbaketrekt, men er god til å oppservere. Fleire familieløyndomar kjem fram i dagen, både livsløgn og forstillelse som i eit Ibsen-drama.

Boka har eit forord som fortel om forfattaren sitt liv og skjebne og diskuterer denne romanen opp mot forfattaren sitt eige liv. Dette virkar litt merkeleg - kanskje burde det heller vore etterord?

- Signe -




Krim til påskeferien

Eg elskar krim. Heilt frå dei første mysteria med ”Bobsey-barna” og ”Frøken detektiv” har spenninga ved det uløyste mysteriet fascinert meg. Likevel: Mykje krim er fort lese og endå fortare gløymt. Enkelte bøker kan eg imidlertid ta fram på nytt og fryda meg over att, då er det miljøskildringar, språket og stemninga i boka som tel. Difor vil du her ikkje finna skildringar av den siste nye kriminalromanen. Her må helten klara seg utan mobiltelefon og Internett, vil han ringja politiet må han springa til næraste telefonkiosk. Godtek du dette, så les vidare!



Min danske yndlingsforfattar, Dan Turéll (1946-93) gav ut 80 bøker før han prøvde seg på krimsjangeren. I 1981 kom den første kriminalromanen i ein serie på 10 om den namnlause journalisten i Ekstra-bladet. ”Mord i mørket” føregår på Vesterbro i København, i dei mørke bakgatene og brune kaféane. Det ligg ein bluesaktig stemning over skildringane, og historia dreg deg inn i den brutale kvardagen i distriktet rundt Istedgate. Ufrivilleg blir hovudpersonen vår dregen inn i etterforskinga av eit drap i nærmiljøet som han føler angår han. I denne serien på 10 bøker er det jo greitt å ta til med den første boka: ”Mord i mørket”. Den beste boka i serien tykkjer eg er ”Mord på mandag”, som er nr. 3 i rekkefølgja, denne vart også månedens bok i Den norske bokklubben i desember 1991. Eg anbefaler alle bøkene i serien!




Mine svenske yndlingsforfattarar, Sjövall & Wahlöö, skreiv i perioden 1964-74 ein serie på 10 bøker, alle med undertittelen ”roman om en forbrytelse”. Her blir det svenske samfunnet skildra med kritiske auge, det er i realiteten dei svake i samfunnet forbrytelsen blir gjort mot. Bøkene er sterkt farga av forfattarane sin politiske ståstad, og framstår som svært kritiske til måten det svenske samfunnet utviklar seg på. Bøkene er filmatisert og hovudpersonen Martin Beck er vel kanskje kjend for mange. Den første boka i serien er ”Roseanna”. Ønskjer du å lesa alle bøkene er det greitt å starta der. Den aller beste boka i serien er etter mi meining ”Døden tar buss”, som er den 5. boka i rekkja. Boka fekk den amerikanske Edgar-prisen, som kanskje er den største utmerkinga i kriminallitteraturen. Bøkene har seinare inspirert andre forfattarar av politiromanar, og nyare utgåver av bøkene har forord av forfattarar som Henning Mankell, Håkan Nesser, og Roslund og Hellström. Anbefalast!

- Lise -





Kari Johanna sine anbefalingar for mars:


Shakespeare, William: Much Ado about Nothing eller Stor ståhei for ingenting (1600). Skodespel, film og musikk.







William Shakespeare (1564-1616) vert rekna for verdi sin fremste dramatikar. Han vart fødd i Stratford-upon-Avon som son av ein hanskemakar og lærvarehandlar. Utdanningi var mangelfull, likevel har han skrive udødelege verk, like aktuelle i dag som for 400 år sidan. Shakespeare skreiv om lag 36 skodespel og eg vil gjerne introdusera det eg likar best: Stor ståhei for ingenting, som vart utgitt i 1600. Det er ein komedie, men som alltid hjå Shakespeare, med alvorlege undertonar og konfliktar. Mitt fyrste møte med skodespelet var gjennom filmen som kom i 1993. Kenneth Branagh gjer ein overbevisande og vanvittig morosam Benedict, herleg forelska i seg sjølv, men etterkvart og i Beatrice, spelt nesten like overtydane av Emma Thompson. Danzel Washington og Keanu Reeves har og store rollar i filmen. Eg vil anbefala å lesa skodespelet fyrst. Me har det i omsetjing ved André Bjerke. Originalteksten har sjølvsagt kvalitetar som ein tekst på norsk aldri kan gjengi. Filmen kan det vera lurt å spara til slutt. Skodespelet er og tonesett for dei som er interessert i det.



Hamsun, Knut: Markens grøde (1917)




Knut Hamsun (1859-1952) har jubileum i år. Det er 150 år sidan han vart fødd. Denne romanen som kom i 1917, gav han Nobelprisen i litteratur i 1920. Allereie på Sogndal Gymnas vart eg introdusert for denne boki av norsklæraren min. Det var ikkje så lett for ei 16 års jente å forstå seg på Inger og bakgrunnen hennar, men gle meg over forteljekunsten og den fantastiske skildringi av nybrottet til Isak Sellanrå og korleis han kom seg fram i livet, det kunne eg. For alle med interesse og glede av naturen, er dette ei bok ein stendig vender attende til og les litt i. For dei som enno ikkje har lese Markens grøde, bruk jubileet til å gjera deg kjend med Hamsun sine bøker, gjerne og Pan og trilogien Landstrykere, August og Men livet lever.


Brontë, Charlotte: Villette (1853)




Charlotte Brontë (1816-1855) vart ein kjend forfattar i si levetid. Ho og systrene, Anne og Emily, voks opp på ein audsleg prestegard i Yorkshire i England. Der budde dei mesteparten av sine liv og døydde alle unge av tuberkulose. Villette er ei kjærleiksroman, men inneheld svært interessante skildringar av korleis livet kunne vera for så lenge sidan. Charlotte Brontë skriv svært godt og ein blir nysgjerrig på korleis det heile skal enda. Sidan dette er ei roman som kom ut allereie i 1853, kan ein ikkje forventa total realisme. I alle bøkene til Brontësystrene, skjer det overnaturlege ting og samantreff ein vanskeleg kan tru på. Kanskje ein likevel skal gi denne romanen ein sjanse og gle seg over forteljekunsten og det vakre språket. Serleg interessant er innslagi på fransk, for den som er glad i fransk kultur. Bak i boki er alle dei franske avsnitti omsette til norsk.

- Kari Johanna -



I februar anbefalar Signe denne boka:

Ghosh, Amitav: Tidevannslandet. Pax forlag 2006.



Boka tek lesaren med til India - til delar av landet dei fleste av oss aldri har høyrt noko om: eit øyområde innerst i Bengalbukta. Ein av hovudpersonane i boka er Piya, ei ung amerikansk kvinne med indisk opphav kjem til dette området for å forska på delfinar. Fiskaren, Fokir, kjenner området som si eiga bukselomme. Han vert etter kvart Piya sin både hjelpar og redningsmann ettersom han har båt. Til området kjem og ein overklassemann frå New Dehli for å besøke familie. Alle desse treff kvarandre i forskjellige samanhengar og vert involvert i kvarandre sine liv og skjebnar. Vi vert kjende med eit samfunn som eksisterer på naturen sine premissar - både på godt og vondt.

- Signe -